Jaap Wilting - Hoofd Terreinbeheer

Als ik met vrienden of mijn gezin de natuur in ga, kan ik het niet laten om ze te wijzen op wat ik in de natuur zie. Vaak wordt dan gezegd: “Wat zie jij veel! Dat komt zeker omdat je in de natuur werkt.” Natuurlijk is dat deels waar. Ik heb een geoefend oog, maar als je weet waar je op moet letten, zie je al gauw meer. Al valt het soms ook niet mee, want sommige dieren weten zich wel heel goed te verstoppen.

Wie goed kijkt in de natuur, ontdekt dat dieren allerlei slimme manieren hebben om uit de greep van vijanden te blijven. Soms draait alles om zo min mogelijk opvallen. Soms juist om het tegenovergestelde: groter of gevaarlijker lijken dan je werkelijk bent. Deze twee strategieën zijn schutkleur en mimicry.

Bij schutkleur gaat een dier op in zijn omgeving. Een mooi voorbeeld in het Gooi is de bosuil. Overdag zit hij vaak stil tegen een boomstam of verscholen tussen de takken. Zijn bruine, grijze en gevlekte verenkleed lijkt sterk op boomschors. Donkere strepen doen denken aan barsten in de bast, lichtere vlekken aan korstmossen en schaduwen. Wie niet weet dat er een bosuil zit, kijkt er gemakkelijk overheen. Precies de bedoeling. Schutkleur zegt dus eigenlijk: zie mij niet!

Bij mimicry werkt het anders. Een dier probeert dan niet onzichtbaar te worden, maar lijkt juist op iets anders. Zo kan een ongevaarlijk dier een gevaarlijk dier nabootsen. De nachtpauwoog vlinder is daar een prachtig voorbeeld van. Op zijn vleugels zitten grote oogvlekken. Als de vlinder zijn vleugels plotseling opent, lijken die vlekken op de ogen van een veel groter dier. Een vogel die op zoek is naar een makkelijke prooi, schrikt en aarzelt even. Dat korte moment kan voor de vlinder genoeg zijn om te ontsnappen. Mimicry zegt eerder: vergis je niet in mij!

Zo zit de natuur vol slimme trucs om te voorkomen dat je wordt opgegeten. Wie tijdens een wandeling door het bos goed om zich heen kijkt, ziet misschien vooral bomen, bladeren en takken. Maar soms kijkt er ongemerkt iets terug…